Na een leuke citytrip in Rouen brengt dag 2 ons alweer een druk gevuld programma. Uiteindelijk zal een nieuw ontdekt fenomeen (het “zomeruur”) onze plannen danig in de war sturen. Gelukkig is er nog Étretat.

Zomeruur

De dag begint, zoals zoveel dagen, met de wekker. Een uur later geraken we eindelijk uit bed. Onbewust geven we hierdoor toe aan een fenomeen dat al gauw de rode draad van onze roadtrip zal worden en wat we grimlachend het zomeruur noemen: steeds als we iets van plan zijn (opstaan, eten, ergens arriveren, ergens vertrekken, tanken,…), slagen we er pas een uur later in om dat ook effectief te doen – en niet steeds is het onze eigen schuld. Maar deze ochtend dus wel; twee wekkers hebben ons verschillende keren tot de orde geroepen, maar tevergeefs. Gelukkig is het ontbijtbuffet lang open.

Falaisekust

In de voormiddag rijden we noordwaarts, richting de volgens onze reisgids sprookjesachtige falaisekust. We parkeren in Étretat, op een gratis parkeerterrein dat toch niet zo gratis blijkt, tien minuutjes stappen van de kust. In Étretat bevinden zich rotsen die zich door hun vorm ook wel eens de “poort tot Normandië” laten noemen. Speciaal, dat wel, maar mij valt toch voornamelijk de auto op: een gat in de rotsen dat doet vermoeden dat iemand (sterk als een reus dan wel) zijn auto de rots in geworpen heeft.

Naar die rotsen kun je natuurlijk geen uren staan kijken, en het regenweer verleidt niet bepaald tot een strandpauze, maar gelukkig nodigt de aanwezigheid van troepjes mensen ons uit tot wandelingen langs de rotswanden. Aangezien we niet kunnen teleporteren en er geen lift voorhanden is in deze relatief natuurlijke omgeving, zien we ons genoodzaakt de volgens ongekende bronnen 263 ongemakkelijke treden te beklimmen.

Wat we boven zien, vraagt om luchtige foto’s. Een verlaten kerkje, een vreemdsoortig monument dat vooral opvalt door zijn Toren van Pisa-allures, en een bende koeien die ons met een onevenaarbare koeienblik aanstaren. En diepe dieptes, waar we volgens waarschuwingsborden niet te dicht bij mogen gaan: afbrokkelingsgevaar. De meeste aanwezigen trekken zich daar niets van aan, en toch zien we brokken noch mensen de dieperik induiken.

Na de foto’s maken we nog een korte wandeling. Je kan hier wellicht uren wandelen, maar daar hebben we de tijd niet voor – we willen nog naar Caen, een bezoek gaan brengen aan le Mémorial.

Rode zaterdag

Dat is natuurlijk buiten het zomeruur gerekend. Dat het net rode – zeg maar gerust donkerrode – zaterdag is in Frankrijk, kan er ook wel wat mee te maken hebben. Vlak voor we de Pont de Normandie overrijden, geeft onze GPS een uur lang aan dat we nog drie kwartier te rijden hebben. Jokkebrok!

Wanneer we eindelijk in Caen aankomen, is het de moeite niet meer om nog op zoek te gaan naar het museum. Het schijnt dat je minstens drie uur moet uittrekken voor een bezoek aan het Mémorial, dus besluiten we onze weekplanning om te gooien en onze zondagvoormiddag aan een museumbezoek te hangen. Tijd dus voor een relaxavond op onze slaapzetel in Caen.

Dag één bracht ons in Rouen, een prachtige stad op minder dan drie uur van de Frans-Belgische grens.

De kathedraal

Rouen is gekend om haar gotische kathedraal, in kunstgeschiedenislessen altijd in één adem genoemd met die van Chartres en met de Notre-Dame (van Parijs, voor de leken onder ons). Maar, hoewel dat natuurlijk subjectief is, een pak mooier dan die laatste. Enkel de ijzeren spits, die aan de kathedraal toegevoegd werd in de 19^e eeuw, kan mij niet smaken. Maar die smaken, die verschillen natuurlijk. Die kathedralen zijn eigenlijk prachtige bouwwerken, waar architectuur hand in hand gaat met vaak minutieus en eindeloos beeldhouwwerk. Er zal wellicht veel te vertellen zijn over al wat ruwe mannenhanden ooit gebeiteld hebben, maar ons bezoek beperkte zich tot het bewonderen van de buitenkant, de dezer tijden obligatoire foto’s en een tochtje door de al bij al vrij imposante binnenkant van deze plaats waar toerisme en gebed wonderbaarlijk samengaan. Stel je een jongeman voor, getooid in een laaghangende, wijde, half kapot gereten afgesleten jeans, die een kaarsje van 2 euro brandt en minutenlang ingetogen staat te bidden, intussen gepasseerd door tientallen bewonderaars van dit stukje cultuur, die respectvol hun stemmen dempen.

Pittoresk Rouen

Naast de grootsheid van de kathedraal schijnen de oude vakwerkhuisjes weinig zeggend, maar de stad zou de stad niet zijn zonder deze overal opduikende gestreepte huisjes. Zij bezorgen Rouen haar echte charme, en je mag nog zo veel vernuftig geconstrueerde kerken passeren, elk vakwerkhuisje bezit in al haar eenvoud de kracht om bewondering in je op te roepen.

Dezelfde pittoreske sfeer snuiven we op in de rue Eau de Robec. Amper een vijftal centimeter hoog fleurt het water dat hier in een grachtje stroomt het duffe stadsbeeld op. Met planten versierde brugjes geven je toegang tot de winkeltjes van dit straatje.

Nog een ander rustig maar toeristisch plekje in deze stad vol bombastische kerken en met een uitgestrekt, prachtig justitiepaleis, is Aître Saint-Maclou. De binnenplaats kan niet verbergen dat het momenteel dienst doet als kunstschool – ijverige kunststudenten drukten hier en daar hun stempel op de gevels – maar de geschiedenis van dit plaatsje blijft toch onmiskenbaar. De binnenplaats is omringd door vakwerkhuisjes uit de zestiende eeuw. In die tijd werd de plek gebruikt als kerkhof voor slachtoffers van de pest, en de vakwerkers hebben er dan ook niets beters op gevonden dan hun huizen te flankeren met reliëfs over de dood (skeletten, de zeis van Pietje de Dood…). Gezellig vertoeven!

De maagd van Orléans

Natuurlijk kunnen we niet om die andere dode van Rouen heen: Jeanne D’Arc. Iedereen kent ze wel: de boerendochter die in haar ééntje de 100-jarige oorlog beslecht heeft – al heeft ze er zelf haar leven moeten voor laten. Aan het hoofd van een klein leger trok Jeanne ten strijde. Ze heroverde Orléans en Reims, en overhaalde Charles VI om zich tot koning te laten kronen, maar werd door de Bourgondiërs gevangen genomen en aan de Engelsen verkocht. Beschuldigd van hekserij (officieel ketterij eigenlijk) werd ze veroordeeld tot de brandstapel. Die Engelsen geloofden niet werkelijk dat Jeanne D’Arc een ketter was – ze hadden zelf door middel van een list een dodelijk web voor haar gesponnen; haar vervolging kaderde in een politiek spel om de publieke opinie voor zich te winnen. Als de vrouw die de koning tot koning gemaakt heeft, een ketter blijkt, zullen de twijfels over de nieuwe koning – die sowieso al heel erg omstreden was – niet lang uitblijven. Echter, volgens omstaanders bleef het hart van onze ‘heks’ van de vlammen bespaard. De Engelsen beseften dat ze een heilige gedood hadden, en niet zoveel later verloren ze de oorlog. Jeanne D’Arc werd later van alle schuld gewassen, en in 1920 werd ze heilig verklaard.

In Rouen kan je de toren bezoeken waarin Jeanne D’Arc… niets eigenlijk. In werkelijkheid is Jeanne D’Arc nooit in die toren geweest. De toren die je kan bezoeken, maakte in de 15^e eeuw deel uit van een kasteel. Dat kasteel had nog een andere toren, en in die toren is Jeanne D’Arc ondervraagd door de Inquisitie. Met marteltuigen en zo, die ze niet op haar uitprobeerden, maar die ze haar wel toonden om indruk op haar te maken. Het hielp, want ze zweerde de hekserij af. Helaas voor haar was ze weggelopen van huis en had ze mannenkleren gedragen –toentertijd  strafbare feiten, en werd ze tot levenslang veroordeeld. Toen ze in de gevangenis recidiveerde in het dragen van mannenkleren (na een list van de Engelsen), werd ze als ketter tot de brandstapel veroordeeld – met alle gevolgen van dien.

Die brandstapel, of toch de plaats waar die op Jeannes Dag des Oordeels opgesteld stond, kan je ook bezichtigen, op de Place du Vieux Marché. Omgeven door een ietwat vreemde kerk (toepasselijk de kerk Jeanne d’Arc genoemd), zie je een hoog oprijzend, lelijk kruis. Exact op die plaats blies Jeanne D’Arc haar laatste adem uit. Eindigen in schoonheid kan je het bezwaarlijk noemen.

De klok tikt

Wij beëindigden ons toeristische bezoek aan Rouen alvast wel in schoonheid. In de Rue de l’Horloge bewonderden we le Gros Horloge, een imposant uurwerk dat naast het uur ook de dagen van de week en de schijngestaltes van de maan weergeeft. In het belfort kan je een museum bezoeken over de geschiedenis van le Gros Horloge, het belfort en de stad Rouen. Het is eventjes zoeken voor je de ingang van dit museum gevonden hebt, maar een bezoekje met audiogids is zeker de moeite waard. Het panoramische zicht dat je bovenaan de toren krijgt, vormt een mooie afsluiter van de rondleiding, en ook van onze citytrip.

]]> http://volgjeneus.wordpress.com/2011/08/22/de-stad-van-het-schaap-roadtrip-normandie/feed/ 0 volgjeneus DSCN0657 DSCN0578 DSCN0607 DSCN0616 http://volgjeneus.wordpress.com/2011/08/05/nostra-culpa/ http://volgjeneus.wordpress.com/2011/08/05/nostra-culpa/#comments Sat, 06 Aug 2011 00:14:34 +0000 volgjeneus http://volgjeneus.wordpress.com/?p=517 ]]> Sinterklaas, de Kerstman, de Paashaas, de tandenfee,… het wordt ons met de paplepel ingegeven: liegen.

Als je groot bent, en de persoon waartegen je liegt, is klein, dan is het toegestaan. Laat hem maar geloven dat papa op reis is, hij hoeft niet te weten dat de man waar hij zo naar opkijkt twee steden verder op zijn secretaresse ligt. Nee, hij komt niet meer terug, maar dat arme kind zal dat wel inzien, op de duur.

Als je klein bent, mag het nochtans niet, liegen. Dan moet je naar de kerk en op de biechtstoel en als je gelogen hebt, dan kost dat je enkele gebedjes. Of enkele uurtjes in de hoek, met je handen op je hoofd en je gezicht naar de muur. Zonder eten naar bed als je het liegen niet verleert. In de zak van Zwarte Piet.

Als je niet klein meer bent, en je hebt het niet tegen kinderen, dan is plots alles minder duidelijk omschreven.

Een leugentje om bestwil kan vaak nog door de beugel. Ja, ik vind je haar mooi (totaal niet, maar dat ga ík je niet vertellen).* Oeee, wat ben je goed in bed (ik lig me te verveeeeeeeeeeleeeeeen).** Maar waar eindigt het? De keer erna kan je niet plots zeggen dat je het haar minder mooi vindt, want dan val je door de mand. En als hij dan toch goed is in bed, dan kan het ook niet bij één keer blijven hé? Al gauw stapelen de gefakete orgasmes zich op. Je liegt om niet te kwetsen, maar als ooit de waarheid uitkomt, dan kwets je des te meer. Is de mens een vat vol leugens? Om bestwil? Houdt hypocrisie de wereldvrede in stand?

Om nog maar te zwijgen van de betekenis van het woord liegen. Is liegen “iets vertellen dat de waarheid niet is”? Of “iets niet vertellen dat de waarheid is”? En “iets vertellen dat niet 100% de waarheid is”, wat is dat dan? Kan men überhaupt 100% de waarheid vertellen? Is niet ieders waarheid een andere waarheid? Veranderlijk naargelang het moment? Of zijn dit de excuses van een leugenaar?

Als je groot bent, is het allemaal zo simpel niet. Liegen mag niet, dat heb je geleerd toen je kind was, maar liegen moet ook. Probeer maar eens uit: vertel eens aan een kind van 4 dat Sinterklaas niet echt bestaat. Let niet op de traantjes van je proefkonijn, want we weten allemaal dat de waarheid kwetst, maar werp eens een blik op de gezichten van de omstaanders. Hun woede zal je wel leren dat liegen het eerlijkst is.

En aangezien eerlijk het langst duurt, duurt liegen langer dan de waarheid. Want liegen houdt zichzelf in stand. Als iedereen op een dag besliste niet meer te zeggen dat het gesmaakt heeft als dat niet zo was, eerlijk te zeggen dat “je er toch maar dik uitziet in die trui”, dat ze niet tegen die mottige kop van je kunnen,… dan zou dat kwetsen, dat zeker, maar kwetst een leugen niet des te meer? Hoe voel jij je wanneer iemand je 2 uur na je laatste maaltijd vertelt dat er iets tussen je tanden zit?

Maar als ik je morgen vertel dat je nieuwe kapsel je wel staat, geloof dan wat je wilt. Nostra culpa.

*Elke gelijkenis met bestaande personen of gebeurtenissen berust op toeval, even voor de duidelijkheid.

** Idem als hierboven (*), kweek toch een beetje zelfvertrouwen joch!

]]> http://volgjeneus.wordpress.com/2011/08/05/nostra-culpa/feed/ 1 volgjeneus http://volgjeneus.wordpress.com/2011/07/05/is-wat-was-wat-je-toekomt/ http://volgjeneus.wordpress.com/2011/07/05/is-wat-was-wat-je-toekomt/#comments Wed, 06 Jul 2011 08:17:12 +0000 volgjeneus http://volgjeneus.wordpress.com/?p=513 ]]> Verleden, heden, toekomst.

Wat je gehad hebt, neemt niemand je nog af. Toch trekt het zich zuchtend terug, verdwijnt het kwijnend naar de achtergrond, als een long shot van de laatste boom bij een trektocht naar de woestijn. Af en toe duikt het wel nog eens op als fata morgana, een visioen waar je hoogstens nog eventjes van wankelt. Want als wat is in een hevige strijd verwikkeld is met wat misschien nog komen zal, dan kan wat niet meer is enkel nog lijdzaam toekijken hoe het zijn in worden vervalt, of in niet worden. 

Zij vechten het uit, en wat ooit belangrijk was, doet er niet meer toe.

Toch hoop ik dat de strijd die ooit gestreden zal zijn, niet ooit lachwekkend lang geleden zal zijn, een zandkorrel in de woestijn die ik achter me laat wanneer ik nieuwe, woeste wateren wellicht bevaren zal. Ik kan slechts hopen dat de korrel op de bodem met de stroom mee zal drijven, om mij op tijd en stond een aanschijn aan te bieden van fouten die ik niet meer zou mogen maken, van keuzes die reeds gemaakt zijn, van oorzaken en gevolgen. Dat de zandkorrel maar luid genoeg zucht, niet dieper in de bodem wegzinkt maar de weg mag wijzen naar wat mij toe komt. Wat mij toe zal komen.

Dat het mij dan toe zal lachen, want ouder en wijzer zal zijn wie in het heden naar de zandkorrel uit het verleden luistert. Wie de kunst verstaat van het luisteren naar de zee, van het fluisteren van de zee. Wie echter slechts sporadisch een boompje ziet opflakkeren, zal in cirkels blijven dralen van woestenijen.

Maar hoe vind je de zandkorrel die je de weg zal wijzen naar wat je toekomt? Buk je en raap hem op.

Of draal nog even verder rond.

We zijn meer dan een jaar later, tijd voor aflevering twee van “De intertekstualiteit”.

Augusten Burroughs is vooral bekend van zijn bestseller Running with Scissors. Wat in eerste instantie als een memoire te boek werd geschreven, moest zijn ambities herzien na een aanklacht en werd gewoon een roman. En, sinds 2006, ook een film. In 2008 schreef de auteur ook A wolf at the table, alweer een memoire, dit keer over zijn abominabele relatie met zijn vader, een sociopaat eerste klas. De jonge Augusten hengelt naar zijn aandacht en liefde, tevergeefs, en beetje bij beetje boezemt de vader de jongen meer angst in – hij wordt als het ware een wolf.

Wie liever de auteur zelf hoort lezen: alles is mogelijk!

En toen zat ik met een probleem… Ik had moeite om een link te vinden. Literatuur, cultuur zit zo stampvol links naar werkelijkheid, naar fictie, naar wat je maar wilt, maar ik, ik vond niets.

Tot ik een tijdje geleden nog eens naar Le fabuleux destin d’Amélie Poulain keek. Amélie, het meisje wier hart zo hard bonst wanneer haar vader haar tijdens het maandelijkse medisch onderzoek eindelijk nog eens aanraakt, bracht de redding van “de intertekstualiteit”. Net als Augusten smacht Amélie naar de liefde van haar vader, een liefde die beide kinderen niet krijgen, of op zijn minst, niet voelbaar krijgen. To be continued. Soon.

“Wat moet ik doen?” vraagt Boris zich af. Hij kijkt om zich heen. Niemand te zien. Boris wil zich niet verstoppen. Hij wil weten wat de politie daar doet. Voorzichtig loopt hij de straat door. Hij is wel wat bang, want er staan wel heel veel politiewagens. Voortdurend houdt hij het pleintje in de gaten, en hij zorgt dat hij ook steeds een vluchtweg in zijn hoofd heeft, voor als hij beweging ziet.

Boris is al aan het voorlaatste huis van de straat, wanneer hij een agent naar de combi ziet stappen. Vlug verstopt Boris zich achter de brievenbus van het dichtste huis. Iemand loopt naast de politieagent. Oma, ziet Boris geschrokken, en ze heeft handboeien om! Boris wil naar zijn oma en de agent toelopen, maar dan ziet hij nog meer agenten. Ook zij hebben mensen met handboeien bij. Stokstijf blijft Boris zitten. Met de tranen in de ogen ziet hij zijn papa en zijn mama, zijn twee ooms, tante Stella en tante Maria, opa, en ook de kinderen. Ze worden allemaal een politieauto ingeduwd. Als laatste wordt ook Anna in de auto geduwd. Boris slikt. Anna is zijn lievelingsnichtje.

Boris is de hele dag naar school geweest. Hij moest wel, want de directeur is gisteren naar de caravan gekomen om met zijn ouders te praten. Zij wilden er niet al te veel van horen, maar de directeur klonk nogal dreigend. Boris had genoeg gespijbeld, ze zouden het niet langer pikken. Zijn vader haalde zijn schouders op, maar mama vond het toch beter dat hij weer een tijdje op de schoolbanken zou doorbrengen.

Boris heeft geluk: hij moet van zijn ouders niet naar school. Zijn klasgenootjes wel, die zitten er elke dag. Tineke bijvoorbeeld, zij haat school, maar toch zit zij er elke dag. En Marjan, die altijd naast haar zit. Die is daar ook niet voor haar plezier. Dat begrijpt Boris wel. Marjan haalt nog slechtere punten dan hij zelf. En hij komt nooit! En hij begrijpt de juffrouw niet eens zo goed. “Boris spreekt thuis een andere taal,” vertelde de juffrouw aan de klas toen hij voor het eerst opdook dit schooljaar. De kinderen staarden hem vreemd aan. Er klonk geroezemoes. “Spreek je Spaans?” vroeg Niels. Hij was die zomer naar Spanje op reis geweest, en dat Spaans, dat was toch maar iets raars, vond hij. Boris schudde nee. Spaans sprak hij niet. “Wij spreken Romani,” mompelde Boris, en het geroezemoes hield plots op. Niemand kende die taal. Toen vroeg Sofie hem of hij iets in die taal wilde zeggen, maar Boris wilde niet. Maar omdat iedereen hem zo hoopvol aankeek, probeerde hij toch iets te verzinnen. Het is zo moeilijk om zomaar iets te zeggen. Het enige waar Boris kon opkomen, was het lied dat ze altijd zongen als er feest was. Djelem djelem, begon hij te zingen. Lungone dromensa, maladilem baxtale Romensa. Met open mond keek iedereen hem aan. Wat kon hij zingen, die jongen! Ze begrepen er geen woord van, natuurlijk, maar toch was het mooi. Toen Boris eindigde met Ay, Romale, Ay Chavale, barstte er een luid applaus los.

Dat was het leukste moment dat Boris ooit op school beleefd heeft. Omdat hij nooit het eerste en het tweede leerjaar gedaan heeft, en omdat hij wat moeite heeft met de taal, hinkt hij al van in het begin achterop. Sommen maken vindt hij moeilijk, maar met lezen en schrijven heeft hij nog veel meer problemen. In zijn familie kan niemand lezen of schrijven. Ze vinden dat ook onzin, nergens voor nodig. De hele dag door worden er bij hem thuis verhalen verteld. Het zijn vaak mooie verhalen, verhalen die je zo onthoudt. Je hoeft ze niet op te schrijven. In school is dat lezen en dat schrijven net het allerbelangrijkste. Dat begrijpt Boris niet zo goed. Waarom vindt zijn familie schrijven nergens voor nodig, en waarom vindt zijn juffrouw dat net zo belangrijk? Hij weet niet goed of hij nu net goed zijn best moet doen, of niet. Zijn juffrouw is wel lief, en dus doet hij goed zijn best als hij op school is. Hij krijgt ook werk mee naar huis, want alleen zo zal hij zijn achterstand kunnen inhalen. Maar zodra hij aan de caravans komt, is het werk vergeten. Hij zingt er mee met zijn oom, luistert naar de verhalen van zijn opa, danst uren op de wildste tonen, en vergeet zijn boekentas, die ergens in een hoekje triestig staat toe te kijken.

Nu heeft Boris zijn boekentas stevig in zijn handen geklemd. Hij huilt. Hij weet niet goed wat er gebeurd is, maar het was zeker niet iets goeds. Iedereen is meegenomen door de politie, en rond de caravans hangen er allemaal politielinten. Het lijkt wel alsof er een moord gebeurd is. Toen er deze zomer enkele straten verder een mevrouw van de trap gevallen was, hingen er ook zulke linten. Voorzichtig komt Boris vanuit zijn schuilplaats tevoorschijn. Als er een moord was, moet er ook een dode zijn.

Hij kruipt onder de linten door en zoekt in alle caravans naar het lichaam van de dode. Na twee uur zoeken heeft de jongen nog steeds niets gevonden. Hij gelooft helemaal niet meer dat er een dode is. Triestig hurkt Boris neer op de grond in de keuken. Hij voelt zich alleen. Al twee uur zijn zijn ouders bij de politie. Hoe lang zouden ze nog wegblijven?

Hij moet in slaap gevallen zijn, want wanneer hij zijn ogen opendoet, is het donker. “Mama?” roept hij. Zou ze al thuis zijn? Maar Boris krijgt geen antwoord. Er is helemaal geen geluid om hem heen. Boris is nog steeds alleen.

Plots klinkt het geluid van brekend glas. Boris schrikt op. Er valt een steen op een halve meter van hem. Iemand heeft een steen door de ruit van de caravan gegooid. Boris springt recht en loopt de deur uit. Hij is boos. Het is niet de eerste keer dat iemand met stenen naar de caravans gooit. Met zijn vuist in de lucht, zoals zijn papa het altijd deed, stormt Boris naar buiten. Daar zijn twee mannen, ze hebben alweer een steen in hun hand. Als ze de jongen zien, schrikken ze. Ze hadden hem daar niet verwacht.

“Hé, vuil zigeunerjong! Moet jij niet bij je mama en papa zijn, op het vliegtuig naar Verweggistan?” roept de ene man hem toe. Hij kijkt naar de steen in zijn hand en roept “Ze zouden je moeten stenigen! Hoor je me? Een steen naar je kop!” Zijn kameraad houdt hem tegen. “Niet doen!” sist hij. “Als je dat joch een steen naar zijn kop gooit, kan je de politie achter je aankrijgen.” “De politie?” antwoordt de man met de steen. “Als de politie dat hoerenjong ziet, vliegt hij meteen zijn familie achterna!”

Boris loopt achteruit de caravan weer in terwijl de twee mannen ruzie maken. Daar is het toch net iets veiliger, vindt hij. Hij denkt na over wat hij zonet gehoord heeft. Zijn ouders op het vliegtuig? Waarheen? Waar is dat Verweggistan? Heeft hij het gesprek wel goed verstaan? Wat weet die man er eigenlijk van? Nou, over één ding heeft hij zeker gelijk. De politie is niet Boris’ vriend. Dat zei zijn mama ook al. De politie is slecht nieuws.

De steen belandt in een tweede ruit. Het glas klettert op de grond. Dan gaan de mannen weg. “Wil je terug naar je familie?” roept de ene. “We zullen je helpen, een telefoontje naar de politie en als je geluk hebt, vlieg je samen met hen terug naar je land!” Dat klinkt Boris wel leuk. Weer bij zijn ouders zijn, weer naar opa’s verhalen luisteren, dansen met Anna. Tranen springen in zijn ogen, wat verlangt hij om hen terug te zien. Gewoon blijven staan en wachten tot de politie komt.

Mama wilde dat hij zich verstopte als de politie kwam. Maar Boris wil niets liever dan dat de politie komt en hem vindt. Hij wil naar Anna, naar zijn oma, naar zijn ooms en tantes. En naar papa, en naar mama. Maar mama wil niet dat hij komt. Zij wil dat hij zich verstopt voor de politie. De politie is slecht nieuws, zegt ze. En dat zegt die man ook. Nou, één ding weet Boris wel zeker. Die mannen, die zijn ook slecht nieuws. En als die mannen de politie bellen, dan wil hij niet dat de politie hem vindt. Mama heeft gelijk. Hij moet zich verstoppen als de politie komt.

Waar kan Boris zich verstoppen? De caravans zijn niet zo groot. De politie vindt hem zo, als ze een beetje hun best doen. Hij kan hier niet blijven. Waar kan ik heen? vraagt Boris zich af. Zijn hele familie is in één klap weg. Hij kan nergens meer terecht. De juf! Boris wordt meteen een beetje blij als hij aan haar denkt. Dat is een goede oplossing. De juf is altijd lief voor hem.

De juf begrijpt het altijd als Boris zijn huiswerk niet gemaakt heeft. Ze kijkt dan wel wat triest, maar ze wordt nooit boos op hem. “Je kan er ook niets aan doen hé,” zucht ze dan, terwijl ze hem aankijkt met een blik vol medelijden. “Zo’n caravan is ook geen plaats voor een kind.”

De andere kinderen zijn dan wel eens boos. “Juf, als wij ons huiswerk niet maken, krijgen we straf. En hij krijgt nooit straf en hij is er nooit en hij doet nooit iets. Maar echt nooit hé,” klagen ze en ze wijzen naar Boris. En als de juf niet kijkt, steken ze wel eens hun voet uit, zodat hij erover valt. Of ze gooien de bal met opzet keihard in zijn richting tijdens de turnles. Of ze stampen in zijn maag.

Daar kan Boris niet tegen. Hij wil graag plezier maken op school. Hij wil dansen en zingen en lachen met de andere kinderen, maar zij willen hem alleen maar slaan. De juf is lief, maar de kinderen zijn een hel. Soms houdt hij het niet meer uit, zoals twee weken geleden, toen Jelle zijn boterham op de grond gooide en er zijn voet op zette. “Eet maar van de grond, zigeuner! Dat doe je thuis toch ook? Van de grond en met je handen? Of hebben jullie vorken in dat vuile stinkkot op wieltjes van je?”

Boris werd woest. Hij vloog op Jelle af en gaf hem een duw. De jongen had de duw helemaal niet verwacht, en hij viel achterover, recht een plas in. Het was een grappig zicht, en de andere kinderen schoten in de lach. Dat maakte Jelle superkwaad. “Vechten kan je wel hé! Daar zijn jullie goed in. Vechten en stelen!” Dan stond hij op uit de plas. Hij keerde zijn rug naar Boris en zei tegen de anderen. “Ja, lach maar. Dat zegt mijn papa. Vechten en stelen, daar zijn ze goed in. Als je niet oplet, zegt mijn vader, stelen ze je mes en steken ze er nog mee in je rug ook!” Kwaad waggelde hij weg, met zijn benen ver van elkaar door zijn natte broek.

Boris heeft dat soort dingen al vaak gehoord. “Jullie zijn dieven, jij en die familie van je!” “Ga weer naar je eigen land!” “Hé Boris, heb jij luizen? Mijn mama noemt je een luizenjong.” Hij begrijpt het niet. Zijn vader heeft nog nooit één cent gestolen. Opa zegt dat het altijd al zo geweest is.

“Ze noemen ons zigeuners, jongen. En de mensen houden niet van zigeuners. Wij dansen en maken muziek, en zij willen niets liever dan ook dansen. Zij houden evenveel van onze muziek als wij zelf. Als tante Stella op haar harmonica speelt, kan je de buren soms mee horen huppelen op de muziek. Je moet er eens op letten, de volgende keer dat ze speelt. Ook zij dansen graag. Maar alleen als ze vrolijk zijn. Maar jongen, de mensen hier zijn niet zo vaak vrolijk. Ze lachen veel te weinig. En daarom zijn ze boos op ons. Omdat wij wel veel lachen, wij zijn wel altijd blij. Zij doen te veel dat ze moeten, en te weinig wat ze willen, en daarom zijn ze jaloers op ons. Als jij zin hebt om te zingen, jongen, dan zing je maar. Ook al zit je in de klas. Doe wat je wilt, maar probeer niet te worden zoals zij. Lach en spring en dans.”

Boris wordt vrolijk als hij aan opa denkt. Opa. Zou hij nu ook lachen en springen en dansen, daar waar de politie hem heengebracht heeft? Boris moet lachen bij het beeld. Opa en mama dansend met hun handboeien aan, tante Maria en papa zingend en oma die alles met een grote glimlach volgt. En de agenten met een kwade blik. Eigenlijk willen hun voeten ook bewegen, maar ze mogen niet. Want het zijn politieagenten, ze moeten serieus zijn, maar ze willen dansen. En plots kunnen hun voeten het niet meer aan. Ze beginnen te dansen en te lachen en te zingen. Plots danst iedereen met iedereen. Tante Stella met opa, Anna met een agent. Het is nog nooit zo’n feest geweest bij de politie.

Maar Boris moet maken dat hij wegkomt. Want de politieagenten die hij enkele uren geleden gezien heeft, zagen er niet zo vrolijk uit. Zelfs honderd liedjes zouden geen glimlach op hun gezicht kunnen toveren. Hij kijkt even rond in de caravan. Is er iets dat hij echt nodig heeft? Hij rent naar zijn matras, daar ligt zijn mondharmonica. En de viool van zijn oom, die moet ook mee! Boris holt naar de caravan die naast die van hen staat. Oom zou hem viool leren spelen, had hij Boris beloofd. Nu zou hij het zelf moeten doen. Met de harmonica in de hand en de viool in zijn boekentas gepropt, haast Boris zich naar de straat. Hij moet naar school, naar de juf. Zij zal hem helpen!

Het is donker buiten, maar Boris kent de weg naar school. Hij is ook helemaal niet bang in het donker, want hij is het gewoon om ’s avonds laat buiten te zijn. Toch voelt Boris zich niet helemaal op zijn gemak. Hij probeert onzichtbaar te zijn, want hij wil niet dat de mensen zien waar hij heen gaat. Als de politie dan komt, zullen ze hem zeker verraden. Maar Boris heeft geluk, er is niemand op straat. Het zal wel al bijna middernacht zijn. Hopelijk slaapt de juf nog niet.

Hij komt aan bij de school. De poort is dicht. Boris probeert ze open te duwen, maar er komt geen beweging in. Hij kijkt op. Nergens ziet hij licht in de school. Het gebouw ziet er helemaal anders uit, zo in het donker. Hij is meteen minder zeker van zijn plan. Is het wel een goed idee? Naar de juf gaan? Zo vrolijk ziet het er hier ook niet uit. Hij kijkt naar het raam waar normaal zijn klas is. Ook daar is alles donker. Zou de juf al slapen? Boris kan niet wachten tot morgenvroeg, want dan komen de kinderen ook weer naar school, en zij mogen hem niet zien.

Boris probeert over de schoolpoort te klimmen. Hij is een goede klimmer, maar de poort is wel heel hoog. De eerste keer raakt Boris niet hoog. De tweede keer gaat het al beter, maar hij is nog lang niet bovenaan. De derde keer gaat weer iets minder goed, en de vierde keer valt Boris op de grond. De val doet pijn aan zijn schouder. Teleurgesteld staat Boris op. Het lukt hem nooit!

Boris kijkt om zich heen. Is er geen beter idee? Natuurlijk! Dat hij daar niet eerder aan gedacht heeft! Aan de andere kant van het gebouw wordt de speelplaats omringd door een hek. Dat hek is even hoog als de schoolpoort, maar de onderste helft bestaat uit een muurtje. Boris kan dus op het muurtje klimmen, daar eventjes uitrusten, en dan over het hek klimmen!

Hij rent naar de andere kant van het schoolgebouw. Op het muurtje klimmen is gemakkelijk, dat is helemaal niet hoog. En het hek moet ook wel lukken. Boris neemt eens diep adem en springt zo hoog mogelijk. Hij houdt het hek stevig vast met zijn handen. Met zijn voeten klimt hij hoger. Dan verzet hij zijn linkerhand, hij zet zijn voet nog iets beter en verzet ook zijn rechterhand. De bovenkant van het hek is nu niet ver meer. Hij klimt nog een beetje hoger en kan zich nu al optrekken aan de bovenkant. Hij gaat bovenop het hek zitten. Hij schrikt. Nu pas beseft Boris dat naar beneden gaan niet zo gemakkelijk is.

Daar zit Boris dan. Bovenop het hek, zonder een idee hoe hij naar beneden moet. Wat ben ik dom geweest, denkt hij. Ik had de juf gewoon moeten roepen tot ze wakker werd. Of toch gewoon moeten wachten tot het licht werd. Nu zit ik hier, en ik kan geen kant meer op. En binnen een paar uur komen de kinderen, en als zij mij zien, is alles verloren.

Ik moet hier af! beslist de jongen. De kinderen mogen hem niet zien. Dapper grijpt hij weer de bovenkant van het hek vast, en voorzichtig laat hij zich zakken. Aan de goede kant natuurlijk, de kant van de school. Anders is alles voor niets geweest. Misschien, als hij zich ver genoeg laat zakken, kan hij met zijn voeten wel aan het muurtje. Boris laat zich zo ver zakken, dat hij met gestrekte armen aan het hek hangt. Maar zijn voeten raken het muurtje niet. Er is nog bijna een halve meter tussen zijn voeten en het muurtje. Een halve meter is niet hoog, denkt Boris, en als ik goed mik, kan ik mooi op het muurtje springen.

Hij springt. Zijn rechtervoet raakt het muurtje, maar Boris heeft niet genoeg steun en valt pardoes op de grond. Au! Zijn voet doet zoveel pijn dat Boris zich niet meer kan bewegen. Daar ligt hij, op de grond naast het muurtje, en hij kan nergens anders meer aan denken dan aan de pijn in zijn voet.

Langzaam wordt de pijn minder, en Boris kan zich weer bewegen. Hij probeert recht te staan, maar het lukt niet om op zijn pijnlijke voet te steunen. Op één been springt Boris naar de school toe. Elke sprong doet pijn. Maar het moet, hij moet de juf vinden! Hij komt aan het raam waar zijn klas is, en probeert iets te zien door de ruit. Het is heel donker in de klas. Boris ziet wel de schimmen van de banken, maar de juf is nergens te zien. Waarschijnlijk slaapt ze ergens anders. Boris zucht. Moet hij nu de hele school afzoeken met die pijn in zijn  voet?

Hij gaat even zitten om wat uit te rusten. Plots beseft hij hoe dom hij is geweest. De juf is helemaal niet op school ’s nachts! Tijdens de les heeft ze eens verteld dat ze altijd met de fiets naar school komt. Ze heeft dan een fluo vestje aan, omdat dat veiliger is. Sofie en Niels komen ook met de fiets naar school, en zij hebben ook zo’n fluo vestje. Dat hij daar niet eerder aan gedacht heeft! De juf is hier niet!

Maar Boris kan hier niet meer weg. Hij kan bijna niet stappen met zijn voet, en dus kan hij al helemaal niet nog eens over dat hek kruipen. Dat durft hij trouwens ook niet meer, want die val deed echt wel pijn. Er zit niets anders op dan te wachten. Wachten tot de juf komt. Dan komen ook de kinderen, maar daar kan Boris nu niets meer aan doen. Hij kan niet meer weg uit de school.

Hij moet zich beter verstoppen, want hij wil niet dat de kinderen hem het eerst zien. De toiletten! Daar zit hij wel veilig. Er is een groot toilet, een toilet dat enkel de juffen en de meesters mogen gebruiken. Als hij zich daar verstopt, gaan de kinderen hem nooit vinden.

Boris zit op het grote toilet. Hier is hij nog wel eventjes veilig. De politie zal hem hier niet vinden vannacht, en de kinderen ook niet. Boris is moe, maar het is nu wel veilig om eventjes te slapen. Als morgen de school begint, zal hij wel wakker worden van schreeuwende kinderen op de speelplaats. En dan zal hij naar de juf gaan, en haar vragen of hij zich bij haar kan verstoppen. Boris is trots op zijn plan. Hij valt in slaap op het toilet.

Boris droomt. Hij wordt met zijn ouders op een vliegtuig geduwd. Ze hebben handboeien aan en ze mogen niet zingen. Het vliegtuig moet naar Verweggistan, maar de piloot weet niet waar dat ligt. Ze vliegen steeds verder weg. De piloot wil niet toegeven dat hij niet weet waar hij moet zijn. Dan landt het vliegtuig toch nog. Ze zijn in een woestijn, ziet Boris, want er is overal zand. Daar staat een meneer met kamelen. De meneer geeft geld aan de piloot, en Boris en zijn ouders moeten op een kameel gaan zitten. Op de kameel trekken ze door de woestijn. Boris weet wat er met hem gaat gebeuren. In het volgende dorp zal de meneer met de kamelen hem verkopen. Als slaaf.

Boris schrikt wakker. Zijn familie! Ze worden teruggestuurd naar hun eigen land, zei de meneer die de steen door hun ruit gooide. Het land waar ze slaven waren! “Opa,” vroeg Anna op een dag, “waarom leven wij in een caravan en waarom leeft iedereen anders in een huis?” Opa vertelde een verhaal over de opa van de opa van zijn opa. Onze voorouders, noemde hij ze.

“Ooit, lang geleden, leefden onze voorouders in de streek rond Pakistan. Ze hadden het niet gemakkelijk, want ze waren niet zo vrij als wij nu. Wij kunnen zingen en dansen, maar zij moesten heel hard werken. Ze waren slaven. Dat betekent dat rijke mensen hen gekocht hadden. En die rijke mensen mochten met hen doen wat ze wilden. Onze voorouders moesten heel hard werken, en ze kregen er niets voor. Een beetje water en wat brood. Dat is alles. Ze moesten wapens maken en paarden temmen. Met die wapens werden ze vaak geslagen. En de paarden, daar mochten ze niet eens op rijden. Alleen de rijken mochten dat.”

Boris had geïnteresseerd geluisterd. Opa kon goed vertellen. Als hij aan een verhaal begon, wist je dat je met open mond zou zitten luisteren.

“Onze voorouders kregen ook een hut van de rijke mensen. Een kleine hut, niet veel groter dan onze caravan, waar ze dan met tien mensen in moesten wonen. Het was geen leuke tijd voor hen. Gelukkig werden de tijden beter. Op een dag werden onze voorouders vrijgelaten. Ze mochten gaan waar ze wilden. Vanaf die dag werden ze betaald voor hun werk. Maar ze mochten niet in de hut blijven. Er was geen plaats waar ze mochten wonen. Toen hebben onze voorvaders beslist om weg te gaan uit dat gebied van die rijken. Ze namen een paard en een kar, en ze gingen naar een andere stad. Daar maakten ze weer wapens en temden ze weer paarden, net als in dat andere dorp, maar nu werden ze er wel voor betaald. Het was een leuke periode. Onze voorouders zongen en ze dansten, en alle mensen uit de stad dansten met hen mee. Maar er moeten niet altijd wapens gemaakt worden. Als de stad genoeg wapens had, pakten onze voorouders weer hun spullen en gingen ze naar de volgende stad met hun paard en hun kar. Er waren veel steden die wapens nodig hadden. Onze voorouders gingen van stad naar stad. Ze bouwden nooit een huis, want ze bleven nergens lang. Daarom hebben wij ook geen huis. Onze voorouders hadden geen huis nodig, en wij ook niet. Trouwens, wij blijven ook nergens lang.”

Dat laatste maakte opa triestig. Net als onze voorouders blijven wij ook nergens lang, maar niet omdat er geen werk meer is. De mensen willen ons niet. Met ons dansen en zingen de mensen niet. De mensen willen ons weg. Daar bestaan vreselijke verhalen over, die opa ons een andere keer vertelde.

De mensen willen ons weg, en dat is nu dus gelukt. Mama en papa, oma en opa, Boris’ ooms en tantes en neven en nichten, ze zijn allemaal door de politie meegenomen en worden op het vliegtuig gezet naar het land waar ze ooit slaven waren. Het land waar ze niet meer heen willen. Alleen Boris zit hier. Op het toilet van de juf op school. Hij kan nergens heen omdat zijn voet pijn doet. Hij moet gewoon wachten tot het ochtend wordt, want dan komt de juf.

Boris valt weer in slaap. Hij wordt wakker van kinderstemmen in de toiletten. Het is ochtend! Boris is blij, hij kan eindelijk de juf zoeken. Maar nu nog niet, want de kinderen mogen hem niet zien. Stil blijft hij op het toilet zitten.

“Heb je gehoord wat er met Boris gebeurd is?” Dat is de stem van Niels. “Gisteren stond er politie aan de caravans, en die hebben iedereen meegenomen. Boris en heel zijn familie!” “Net goed,” hoort Boris Jelle antwoorden. “Dan zijn we daar eindelijk ook van af. Dat luizenjong kon toch alleen maar vechten en stelen.” Het is even stil. “De juf zal ook wel blij zijn,” zegt Niels dan. “Papa zag haar gisteren in de supermarkt, en ze vertelde hem dat zo’n zigeunerjongen haar toch veel last bezorgde. Altijd extra taken geven, en dan maakte hij ze nog nooit ook!”

Boris schrikt. Is dat hoe de juf over hem denkt? Extra last? Muisstil blijft hij zitten. Hij heeft zin om te wenen, maar hij is bang dat hij dan lawaai zal maken. Stille tranen lopen over zijn wangen. De juf heeft hem niet graag. Hij geeft haar alleen maar extra werk.

Wat moet hij nu doen? Waar kan hij nu nog heen. Niet naar de juf, dat is nu wel duidelijk. Boris huilt stilletjes op het toilet. Hij heeft nu echt niemand meer. Zijn familie zit op het vliegtuig naar ergens ver weg, en de juf is blij dat hij er niet meer is. Vriendjes heeft hij ook al niet. Zijn enige vriendjes zijn zijn neven en nichten, maar die zijn er niet meer. Oh, en de kinderen van het circus. Maar die zijn hier ook niet.

Vorige week was er circus in het dorp. Eerst verschenen er affiches, en Boris was door het dolle heen. Hij hield van circus! Hij telde de dagen tot het circus zou beginnen. Een paar dagen voor het begin, kwamen de caravans. Plots was zijn familie niet meer alleen. De caravans bezetten ook het pleintje waar Boris woonde. Geen probleem, het pleintje was groot genoeg. En zo kon Boris het circus van dichtbij volgen. Hij werd meteen vriendjes met Kasper, het zoontje van de leeuwentemmer. Boris mocht de circustent helpen opzetten. Hij mocht kijken hoe de leeuw eten kreeg, en hij mocht helpen de andere dieren te voederen. De dag van de eerste voorstelling was hij in de caravan van de clown toen die zijn kleren aandeed en zich schminkte. Wat was die man grappig!

Tijdens de voorstelling zat Boris op de eerste rij. Het was een hele mooie voorstelling. Boris vond het stuk met de leeuwen het mooiste, want daar deed Kasper in mee. De clown sloot Kasper per ongeluk op in de kooi van de leeuwen. In het echt was de clown niet zo dom. Alleen tijdens de voorstelling. In het echt kon hij mooie verhalen vertellen. Daar zat Kasper dan, opgesloten in de kooi. De leeuwen hadden veel honger, en ze wilden Kasper opeten. Gelukkig zag zijn papa net op tijd dat Kasper verdwenen was. De vader en de clown gingen naar hem op zoek, en de papa vond hem in de kooi. Dan begon er een heel gevecht tussen de papa en de leeuwen. Het was een prachtig gevecht, met koepels met vuur waar de leeuwen moesten doorspringen. Terwijl Kaspers papa met de leeuwen vocht, kon de clown de jongen redden. Maar de clown was bang, en hij gooide de sleutels in de kooi, om er zelf niet te dicht bij te moeten. Toen moest Kasper de sleutels nog proberen te pakken, maar één van de leeuwen had hem gezien en sprong in de richting van Kasper. Met een mooie salto slaagde Boris’ vriendje erin de sleutels te grijpen en van de leeuw weg te vluchten. Het publiek klapte enthousiast in de handen. De jongen was gered!

Achteraf vertelde Kasper dat de leeuwen hem helemaal niet wilden opeten. De leeuwen kenden Kasper, en ze zouden hem nooit kwaad doen. Boris vond dat super, dat Kasper bevriend was met de leeuwen. Hij wou dat hij ook in een circus woonde. Dan kon hij elke dag de dieren eten geven, dan mocht hij misschien op de trapeze, dan deed hij ook mee in de show en keek heel het publiek hem bewonderend aan. Als hij dan na vele sprongen van de ene trapeze naar de andere veilig op de grond belandde, zou het publiek heel luid in de handen klappen. In het circus was het alle dagen feest.

Het circus! Daar kan hij heen! Kasper en zijn familie zullen hem zeker helpen. Maar waar kan hij het circus vinden? Toen ze afscheid namen, zei Kasper: “We trekken naar het noorden. In de herfst gaan we altijd naar het noorden, en in de lente keren we terug. Tot volgend jaar dus, makker!” Boris antwoordde met een krop in de keel: “Tot volgend jaar!” Hij wilde graag met het circus meegaan.

Boris weet waar het noorden is. Dat is waar de zon nooit staat. De zon staat op in het oosten, ’s middags staat ze in het zuiden, want in het zuiden is het warm, en ze gaat weg in het westen. En ze staat nooit in het noorden. Want daar is het koud. Zo heeft oma het hem geleerd.

De bel gaat en de kinderen vertrekken naar de klas. Boris kan eindelijk zijn schuilplaats verlaten. Hij haast zich naar de schoolpoort, voor iemand hem ziet. Zijn voet doet nog steeds wat pijn, maar het is al veel beter. Hij mankt alleen nog wat. Gelukkig is de poort overdag open. Boris stapt door de poort de straat op. Het noorden, denkt hij. Het is nog maar ochtend, dus nu staat de zon in het oosten. Als daar het oosten is, dan is het noorden… Boris denkt na. Nooit oorlog zonder wapens. Boris houdt van die zin, omdat zijn voorouders wapens maakten. Nooit wapens zonder zigeuners, denkt hij trots. Als daar het oosten is, dan is het zuiden daar, en dan het westen. Ja! Het noorden is daar! Blij wandelt hij de straat uit. Hij gaat naar het circus!

Boris wandelt de hele dag. Af en toe kijkt hij naar de zon om te weten of hij nog steeds naar het noorden gaat. Hij wordt niet moe, hij gaat maar door. Het is alweer bijna donker als hij plots honger heeft. Eten heeft hij niet. Dat is hij vergeten mee te nemen. Wat nu?

Aan de overkant van de straat wandelt een vrouw met rode haren. Ze ziet er vriendelijk uit. Boris steekt de straat over. “Mevrouw,” zegt hij, “heeft u wat eten voor me? Ik heb de hele dag gewandeld, en ik heb honger.” De vrouw kijkt hem vreemd aan. “De hele dag gewandeld? Waar ga jij wel heen? Moest jij dan niet naar school, jongetje? Waar zijn je ouders?” “Mijn ouders zijn er niet meer, mevrouw,” antwoordt Boris triest. “Ik moet naar het circus om daar te wonen.” De vrouw schudt haar hoofd. “Het circus? Te voet? Je bent gek! Ga maar vlug weer naar huis, kleine idioot, of ik roep de politie!” Boris schrikt. De politie? Omdat hij om wat eten vraagt?

Snel loopt Boris voort. Een beetje verder ziet hij een supermarkt. Hij heeft echt honger, maar hij heeft geen geld voor eten. “Dat luizenjong kan alleen maar vechten en stelen,” hoort hij Jelle zeggen in zijn hoofd. Nou, als iedereen toch al zegt dat ik een dief ben… Boris twijfelt. Maar de honger is plotseling wel echt hevig. Zijn buik roept luid om eten. Hij stapt de supermarkt binnen.

Zoveel eten! Boris’ buik maakt een sprongetje. Wat zou hij nemen? Brood? De chips zien er wel lekker uit. Maar hoe moet hij dat ooit buiten smokkelen? Boris kijkt naar de chocolade. Chocolade is gemakkelijk te verstoppen. Hij neemt 4 repen mee, dat zal wel genoeg zijn. En een blikje limonade, want hij heeft dorst ook. Het is wel spannend, niemand mag hem zien. Het blikje verdwijnt in zijn boekentas, samen met twee repen chocolade. De derde reep belandt in zijn broekzak, en de laatste steekt Boris onder zijn trui. Oef, dat is gelukt. Nu de winkel nog uit.

Boris komt aan de kassa. Niet rood worden, denkt hij. Hij durft niet naar buiten te gaan. Hij zal opvallen, een jongetje alleen! Hij gaat weer de winkel in. Hij moet een plan bedenken. Dan ziet hij een vrouw die een beetje op hem lijkt. Ze heeft ook een huid die iets donkerder is dan van de meeste mensen, en ze heeft ook zwart haar. Als hij achter haar aan de kassa staat, dan lijkt het alsof hij met haar mee is! Vlug schuift hij achter de vrouw in aan de kassa. Laat haar niets merken, laat haar niets merken, hoopt hij met heel zijn hart. De vrouw betaalt. Hij loopt achter haar aan. Het lukt, het lukt! Dan draait de vrouw zich om en ze kijkt hem vreemd aan. Boris is bang dat ze iets zal zeggen. Hij wil niet dat ze hem verraadt, niet nu hij bijna buiten is. Hij kijkt om hem heen. “Heb jij mijn mama gezien?” vraagt hij. De vrouw kijkt ook rond en schudt haar hoofd. “Ben je je mama kwijt?” “Ze zal wel al buiten zijn,” zegt Boris haastig, en hij loopt haar voorbij naar buiten. Nu hij buiten is, zet hij het op een rennen. Dat doet pijn aan zijn voet, maar zijn voet is nu eventjes niet het belangrijkste. Als hij vijf minuutjes gerend heeft, is hij ver genoeg van de winkel. Hij gaat ergens in een hoekje op het voetpad zitten en neemt een stukje van de chocoladereep. Eindelijk, eten! Lekker.

Het begint nu wel echt donker te worden. Boris heeft de hele dag gewandeld, maar er is nergens een circus te zien. Hij verstopt zich onder een struik, en valt heel snel in slaap. Van wandelen word je moe.

Boris wordt wakker van het licht. Hij is een beetje stijf en heeft het koud. Een tas warme soep zou nu wel smaken. Maar soep is er niet, alleen chocolade. Boris steekt een stukje chocolade in zijn mond, en staat recht om zijn benen te strekken. Hij heeft geen tijd te verliezen. Hopelijk vindt hij het circus vandaag.

Het wandelen gaat niet meer zo snel als gisteren. Zijn benen zijn stijf, omdat hij gisteren al zo veel gewandeld heeft. En hij heeft ook honger. Hij heeft nog een reep chocolade over, maar hij is de chocolade een beetje beu. Drie repen in één dag is wat te veel. Moe en verdrietig gaat Boris op het voetpad zitten. Hij mist zijn ouders. En Anna, hij mist Anna. Boris neemt zijn mondharmonica en speelt er een liedje op. Het is een triestig liedje, hij kan nu niets vrolijks bedenken. Het is het liedje dat ze speelden toen zijn zusje dood was.

Het zusje van Boris speelde graag in het park in de stad waar ze vroeger woonden. Op een dag viel ze in het water. Ze kon nog niet zwemmen, want ze was nog maar drie jaar oud. Er waren heel veel mensen in het park toen het gebeurde, maar niemand sprong in het water om zijn zusje te helpen. Boris was vijf jaar. Hij kon ook nog niet zwemmen. Hij zag de mensen naar het verdrinkende meisje kijken, maar ze deden niets. Ze keken alleen maar. “Het is maar een zigeunerjong,” zei de man die naast hem stond.

Toen zijn zusje niet meer te zien was en de mensen weer deden waar ze aan bezig waren, ging Boris naar huis. Hij vertelde aan zijn papa wat er gebeurd was, en papa en zijn ooms gingen meteen naar het park. Boris herinnert zich nog dat papa toen thuiskwam met het lichaam van zijn zusje in zijn armen. Hij was kletsnat en er stroomden tranen over zijn wangen. De volgende dag werd zijn zusje begraven. Die dag leerde Boris dat muziek ook droevig kan zijn.

De dag na de begrafenis trokken ze naar een andere stad. Het was niet de eerste keer dat ze verhuisden. In elke stad bleven Boris en zijn familie maar enkele maanden. Niemand zag hen graag komen, en iedereen was blij als ze weer vertrokken. Zo was het altijd al geweest, vertelde opa.

“De eerste jaren dat onze voorouders geen slaaf meer waren, waren mooie jaren. Ze verdienden veel geld, want ze maakten mooie wapens. Maar na een tijdje waren ze niet meer welkom in de steden. Met de wapens hadden de mensen elkaar pijn gedaan, en dat was de schuld van onze voorouders, zeiden ze. Toen begonnen de mensen de wapens tegen onze voorouders te gebruiken. Ze namen hen hun geld af en jaagden hen de stad uit. Dat gebeurde in elke stad. We waren nergens meer welkom.”

Anna vond het verschrikkelijk dat mensen zo gemeen kunnen zijn. “Wij maakten wapens voor hen, en zij jaagden ons met die wapens de stad uit? Zo gemeen! Ik houd niet van mensen!” riep ze uit toen opa dit vertelde.

“Wat ik jullie nu ga vertellen, is nog veel gemener. We werden dus van stad naar stad gejaagd, en we mochten overal maar enkele maanden blijven. We konden er niets aan veranderen, het was nu eenmaal zo. Daar konden onze voorouders wel mee leven. Maar toen kwam er een tijd dat alles nog veel erger werd. In Duitsland kwam er een man aan de macht die zigeuners haatte. Alle zigeuners moesten naar een kamp ver weg. Mijn papa leefde toen ook al. Zijn ouders wilden niet naar dat kamp, ze vertrouwden het niet. Ze betaalden veel geld, en toen waren er mensen die hen een veilige schuilplaats gaven. Daar heeft papa drie jaar verstopt gezeten. Gelukkig, want de zigeuners die wel naar het kamp gingen, zijn daar allemaal gestorven. Papa heeft geluk gehad. En wij ook, want als papa naar dat kamp was geweest, dan waren wij er nu niet.”

Iedereen is heel stil terwijl opa dit verhaal vertelt. Het is het meest trieste verhaal dat Boris ooit gehoord heeft. Hij denkt altijd aan dat verhaal als hij het triestige liedje speelt. Aan dat verhaal, en aan zijn dode zusje.

Als Boris opkijkt van zijn harmonica, ziet hij een paar mensen om hem heen staan. “Wat kan jij mooi spelen, jongen!” roept een dikke mevrouw uit. “Bravo!” Boris glimlacht. Niet alle mensen zijn slecht.

“Zeg eens jongen, waar kom jij vandaan? Waar zijn je ouders?” vraagt de dikke dame. De andere mensen zijn alweer verdwenen. “Mijn ouders zijn weg, mevrouw,” antwoordt Boris beleefd. “Ik ben op zoek naar het circus. Ik ga daar wonen.” De dikke mevrouw kijkt hem verwonderd aan. “Nou, dan heb je geluk! Het circus staat in het volgende dorp!” Boris springt blij recht. Een dorp kan hij nog wel lopen, zo moe is hij nu ook weer niet. Hij bedankt de dame en gaat weer op pad.

Boris ziet de tent al van ver. Hij begint te lopen. Nu hij zo dicht bij het circus is, wil hij zo vlug mogelijk Kasper terugzien. Nu ziet hij ook de caravans en de dierenkooien. Nog één straat, en dan is hij er. Boris staat stil. Hij haalt diep adem, en stapt naar het circus toe.

Ik ben een angsthaas als het op werkelijkheid aankomt. Ik voel me comfortabel zolang ik kan dromen; in je dromen heb je immers zelf de touwtjes in handen.

dixit ene mezelf jaren geleden. Hoezeer valt het hier op hoe de essentie van een mens niet verandert. Non, non, rien n’a changé!

Maar… ik háát baarden. Al die willen te kaperen varen, moeten mannen met baarden zijn… en dat ze dan maar ver weg varen en ergens tussen Sjakamaka en Kadzjikistan het noorden niet meer vinden en wegblijven tot hun baarden zo lang zijn dat de haren spontaan uitvallen onder hun eigen gewicht.

Een België vol baarden. Zou dat aanvaard worden als officiële reden om politiek asiel aan te vragen in Canada?

Hopelijk zijn er ook onder de regeringsonderhandelaars een hoop mensen met een baardfobie, want dat het hoog tijd wordt voor een nieuwe regering, van lopende en komende en al lang verdronken zaken, daarover hebben Buytaerts en Poelvoorde natuurlijk groot gelijk. Of zo’n baardenactie de oplossing zal bieden, daar heb ik zo mijn twijfels over. Helaas vinden meer mensen baarden mooi dan lelijk.

Tenzij…

Uit het vernuft van Leisha K. ontsproot zonet een idee dat misschien wel spoedig tot de beste uit de wereldgeschiedenis zal behoren. Bij deze roep ik alle vrouwelijke inwoners van België die de gave hebben een baard te kweken, op om hun baard te laten groeien zo lang België geen regering heeft!

Bye bye wereldrecord!

Iedereen heeft het wel, zo’n periode in zijn leven, waar iedereen rond je plots een stapje verder lijkt te zetten in zijn leven, en jij achterblijft. Mijn neven en nichten kopen kinderen bij de vleet (schatjes, dat wel), andere neven en nichten kopen huizen alsof het kinderen zijn, vrienden en ex-klasgenoten gaan samenwonen, andere vrienden trouwen, iedereen zoekt en/of vindt werk…

En ik? Ik zoek en vind ook werk, maar dat lijkt allemaal minder indrukwekkend als je het zelf doet. Voor samenwonen is het in mijn relatie nog wat te vroeg (hoewel we in normale omstandigheden (niet-examenperiodes) meer samen dan apart zijn, maar ook dat is minder imposant als het over jezelf gaat, het voelt zo normaal en helemaal niet groots en volwassen), en aan trouwen of huizen kopen denken we nog niet.

Gelukkig zijn er nog die andere helft vrienden. Die nu zitten te zwoegen achter hun boeken. Voor wie examens de grootste zorg zijn. Die lustig op café gaan de rest van het jaar. Die ervoor zorgen dat je je jeugd niet al te snel vergeet, en je die dagen dat je in hun midden kunt zijn met open armen en veel enthousiasme ontvangen: “Lang geleden!”

En ik zwerf tussen werk en pint, met mijn ene been in een studentenstad en met mijn andere been in de echte wereld. En mijn leerlingen vragen mij om samen eens een glas melk te gaan drinken (of andere materie), en ik zeg plichtsbewust nee. Ik probeer mij volwassen te kleden maar koop in de solden toch stiekem vooral jeugdige kleren. Ik glunder als de man aan het loket mij 18 schat, en steek de trui waarin de conducteur mij 25 acht diep weg in mijn kast.

Iedereen kent het wel, de hybride periode tussen mossel en vis. Een beetje mossel, en toch ook een beetje vis. Het bevalt mij wel. Want ik wil niet, zoals veel jeugdauteurs, altijd mossel blijven, maar evenmin wil ik enkel en alleen vis worden. Want vis rot, en mossels bloeien open. Laat mij maar openbloeien als een mossel en in de zee mijn vrijheid vinden als een vis.